چهارشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۴:۲۰
کد خبر44090

استاد زبان و ادبیات فارسی:
تجدد ادبی ایران، مرهون اعتصام‌الملک است/ آوازه دانشمند تبریزی در مصر

Untitled-1.jpg

شهریارنیوز: استاد زبان و ادبیات فارسی، با اشاره به نقش فکری و ادبی «یوسف اعتصام‌الملک» گفت: تجدد ادبی و فرهنگی معاصر، مرهون اعتصام‌الملک است، با این حال، متاسفانه جایگاه ویژه این دانشمند برجسته، مغفول واقع شده است.

به گزارش شهریار به نقل از فارس، جمشید علیزاده در گرامیداشت هشتادمین سالگرد در گذشت «یوسف اعتصام‌الملک» در جلسه شعرآورد تبریز، با بیان اینکه اعتصام‌الملک از عظیم‌ترین و در عین‌حال مظلوم‌ترین چهره‌های شعر و ادب فارسی است، اظهار کرد: به جرأت می‌توان گفت نقش این ادیب و متفکر نواندیش، به مراتب برجسته‌تر و مهم‌تر از فرزند بزرگوارش پروین اعتصامی است.

علیزاده با بیان اینکه ادبیات فارسی پس از مشروطه برای نجات از درماندگی و احتضار شعر دوره قاجار نیازمند خونی تازه بود، افزود: این خون تازه در هر دو حوزه نظم و نثر توسط «ترجمه» به شریان ادب فارسی تزریق شده و مهم‌ترین چهره آن نیز مرحوم اعتصام‌الملک است.

وی با عنوان اینکه  برخی تعابیر زیبای شاعران در دوره معاصر ریشه در ترجمه‌های اعتصام‌الملک  دارد، گفت: به عنوان مثال، عنصری مثل «پرستو» که در سنت ادبی ما هیچ ارتباطی به «فصل بهار» ندارد، با ترجمه یک شعر غربی با عنوان «نغمه پیراهن» توسط اعتصام‌الملک، به بهار گره خورده‌است، تا جایی که شهریار، مضمون آن را به این صورت پرورده است: کِی بر این کلبه توفان‌زده سر خواهی زد/ ای پرستو که پیام‌آور فروردینی.

این محقق ادبی افزود: اعتصام‌الملک با بیش از 40 ترجمه از آثار غربی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحول ادبیات معاصر دارد و این نقش به کرّات مورد اذعان چهره‌های بزرگی مثل علامه دهخدا، علامه قزوینی و ملک‌الشعرای بهار قرار گرفته‌است.

وی با اشاره به اینکه نقش اعتصام‌الملک در تجدد ادبی و شکل‌گیری ادبیات جدید فارسی انکارناپذیر است، خاطرنشان کرد: «بینوایان» اثر شاخص ویکتور هوگو که از محبوب‌ترین و تاثیرگذارترین آثار ادبیات غرب در کشورمان است، نخستین بار با ترجمه اعتصام‌الملک، با عنوان «تیره‌بختان» در ایران منتشر شده‌ است.

علیزاده تاکید کرد: زبان نثر او در عصر خود، هنجار بوده و به تعبیری مهم‌ترین رمانتیک‌های دوره معاصر تحت تاثیر اعتصام‌الملک بوده‌اند.

وی به نقش اعتصام‌الملک در تحول مطبوعاتی کشور اشاره کرد و گفت: او کسی است که نخستین  چاپخانه خصوصی کشور را با پس‌انداز خود از  ترکیه عثمانی وارد تبریز کرده‌ و با انتشار منظم مجموعه «بهار» در فاصله 1289 تا 1300 شمسی، عنوان «مجله» را با تعریف رایج امروزی  وارد عرصه مطبوعات کشور کرده‌ است.

علیزاده اظهار داشت: او در 20 سالگی به طرز حیرت‌انگیزی به سه زبان عربی، ترکی‌عثمانی و فرانسوی تسلط کامل داشت و با وجود سن‌ کم در همین تبریز، شرحی بر کتاب «اطواق‌الذهب» علامه زمخشری به زبان عربی نوشت و با نام «قلائدالادب» منتشر کرد. شهرت و اعتبار این اثر به فاصله اندکی در جهان اسلام مطرح شد و حتی به عنوان یکی از کتب درسی در مصر مورد استفاده قرار گرفت.

وی خاطرنشان کرد:  مواردی که عرض کردم، بخش بسیار کوچکی از تاثیرات شگرف اعتصام‌الملک  بر فرهنگ و ادب ایرانی است، اما متاسفانه امروز این شخصیت برجسته مورد غفلت واقع شده است و معلوم نیست چرا مجموعه‌های فرهنگی ما نسبت به چنین چهره هویت‌ساز و عظیمی، بی‌اعتنا هستند.

ارسال نظر