دوشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۲:۱۷
کد خبر44377

میهمان نوازی تبریزها سرآمد است
وقتی تصمیم گرفتم یک شهروند میزبان باشم!

photo_2017-10-25_10-08-56.jpg

شهریارنیوز: در فرهنگ دینی ما، مهمان حبیب خدا و مایه خیر و برکت است، ‌هدیه‌ای از سوی پروردگار و عامل افزایش رزق و سبب آمرزش گناهان صاحبخانه و نزول مغفرت الهی است.

 البته هر قوم و قبیله ای شیوه خاصی برای مهمان نوازی دارد اما در کل همه ایرانیان انسان‌هایی مهمان نواز هستند و این یکی از ویژگی‌های برجسته آنان است، البته در دهه‌های اخیر برخی عوامل همچون وضعیت معیشتی یا برخی دل مشغولی‌های روزمره سبب کم رنگ شدن این عادت پسندیده در جامعه شده است. بطوری که دید و بازدیدهای خانوادگی محدود به مراسمات شده است اما با این حال هستند خانواده‌هایی که ترجیح می دهند در طول هفته کنار هم باشند و اوقات فراغت خود را در کنار هم سپری کنند.

مهمان‌نوازی ایرانی از جمله جذابیت‌‌هایی است که گردشگران خارجی را مجذوب ایران می‌کند. نشستن دور یک سفره، نوشیدن چای و دم‌ نوش، صرف میوه و بهره گیری از آداب و رسوم میزبانی ایرانی، تعارف‌های پی در پی جهت ارج نهادن به میهمان، از جمله مواردی است که گردشگران خارجی را به نوعی نمک گیر مهمان‌نوازی ایرانی می‌کند.

اواسط امسال بود که با سه گردشگر خارجی برخورد کردم، به دنبال آدرس جایی بودند، نزدیک تر رفتم، به زبان انگلیسی حرف می زدند، از من خواستند تا راهنمایی شان کنم، دروغ چرا متوجه حرفهایشان شدم اما چون زیاد به انگلیسی مسلط نیستم نتوانستم به خوبی پاسخ دهم. اهل لهستان بودند و از من خواستند تا جاهای دیدنی تبریز را به آنها معرفی کنم.

تصمیم گرفتم آنها را به خانه ببرم، پیشنهادم را مطرح کردم و گفتگویی بین آنها رد و بدل شد و پیشنهادم را قبول کردند، همان لحظه با بردارم تماس گرفتم و ماجرا را تعریف کردم و از او خواستم تا مهمان‌ها را تا خانه همراهی کند.

وارد خانه که شدیم تعجب و کنجکاوی در چهره‌شان نمایان بود. نزدیک20 روزی بود که وارد ایران شده بودند و تقریبا به همه شهرهای ایران سفر کرده بودند، اما اولین باری بود که مهمان خانه ای در ایران بودند. ایران را دوست داشتند و در این میان از برخی شهرها بیشتر خوششان آمده بود.

الکساندر‌، دیاگو و ناتالیا دوستانی هستند که سه نفری مسافرت می کنند، دیاگو معتقد است ایران بیشتر از آنچه که شنیده‌اند زیباست. از آنها درباره تبریز پرسیدم و اینکه به نظرشان چه جور شهری است؟ با شور خاصی از تبریز حرف می زدند و اینکه تصمیم نداشتند به این شهر بیایند چرا که درباره این شهر کمتر شنیده بودند و برعکس بقیه شهرها چیز چندانی درباره این شهر نمی دانستند تا اینکه به پیشنهاد شخصی به این شهر هم مسافرت کرده‌اند و خوشحالند که پیشنهاد او را قبول کرده‌اند.

وقتی به آنها می‌گویم که تبریز در سال 2018 بعنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی انتخاب شده، موضوع برایشان جالب‌تر هم می‌شود. آنها گردشگرانی هستند که وقتی وارد تبریز شدند به واقعیت هر میزبان یک شهروند در تبریز واقف شدند. تبریزی‌ها در سال مهم گردشگری ایران یعنی پایتخت گردشگری اسلامی در سال 2018 از این میهمان دوستی‌ها حتما استقبال گسترده‌ای خواهند داشت.

صنعت گردشگری صنعتی چندوجهی است که پس از صنایع نفت و خودروسازی به سومین صنعت درآمدزای جهان تبدیل شده است و می‌تواند اثر مثبتی بر سایر بخش‌های کشور نظیر کسب درآمد ارزی، افزایش درآمد ملی جامعه میزبان، اشتغال نیروی کار، توسعه تولید، فروش و گردش اقتصادی صنایع دستی داشته باشد و مهم‌تر از همه تغییر دید و نگرشی است که می‌تواند بر گردشگران در مورد آن کشور به وجود آورد. در حالی که میزان سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک فرصت شغلی در صنعت گردشگری بسیار پایین‌تر از دیگر صنایع است، به عبارت دیگر اشتغال‌زایی در این صنعت به سرمایه‌گذاری کمتری نیاز دارد، به همین دلیل توجه به این صنعت از اهمیت بالایی برخوردار است و کشورها برای افزایش سهم خود برنامه‌ریزی‌های مفصلی را انجام داده‌اند.

طبق گزارش سازمان جهانی گردشگری، ایران در ردیف 10 کشور برتر دنیا در زمینه گردشگری قرار دارد، اما سهم کشور ما از این صنعت سودآور بسیار ناچیز یعنی کمتر از نیم‌ درصد است. به عبارت دیگر ما با داشتن رتبه‌های ممتاز در عرصه گردشگری نتوانسته‌ایم از این بخشش خداوندی به کوشش خود سهم‌گیری مناسب داشته باشیم.

ما در این راستا می‌توانیم از مهمان‌نوازی به عنوان برندی در گردشگری استفاده کنیم چرا که این سنت کهن همواره تغییر دهنده تصویر ذهنی گردشگران خارجی بوده البته فرهنگ سازی در این زمینه ضروری به نظر می‌آید.

برای یافتن پاسخ بخشی از سوالاتم دنبال کارشناسی بودم در همین حوزه و بعد از چندی  پای سخنان مرتضی کرمی، کارشناس ارشد توریسم نشستم تا از چند و چون گردشگری و فرصت‌های ایجاد شده در سال 2018 برای تبریز و ایران بیشتر بدانم:

 

در ابتدا نظر خود را در مورد انتخاب تبریز بعنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018 بفرمائید؟

یکی از اهداف سازمان کنفرانس اسلامی که در سال ۱۹۶۹ تشکیل شد، ارتقای همبستگی اسلامی و همکاری در زمینه‌های مختلف میان اعضا و افزایش تفاهم میان دولت‌های عضو و غیرعضو است.

از بسترهای افزایش این همکاری، توسعه گردشگری میان کشورهای عضو و گسترش زیرساخت‌های توریستی در کشورهای اسلامی است. در این راستا، گردشگری اسلامی دارای پتانسیل بسیاری برای رشد پایدار در کشورهای اسلامی می‌باشد. در اجلاس‌ OIC نمایندگان کشورهای اسلامی خواستار ترویج گردشگری اسلامی از طریق احداث و گسترش هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، ترویج غذای حلال، سرگرمی و امکانات ورزشی مطابق با شریعت اسلامی بوده‌اند. آنها همچنین خواستار معرفی و تبلیغ گردشگری اسلامی در مجامع بین‌المللی هستند. از دلایل عمده ای که مورد توجه اعضای OIC برای انتخاب شهر تبریز به عنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی قرار گرفته است، وجود مناطق نمونه گردشگری، زیرساخت‌های مناسب، تعداد موزه‌ها، موزه فرش، طبیعت، تعداد رویدادهای برگزار شده، تعداد اماکن تاریخی‌، انتخاب تبریز به عنوان شهر جهانی فرش و افزایش تعداد گردشگران ورودی (داخلی و خارجی) بود.

از جمله راه‌های توسعه گردشگری در کشورهای مقصد در کنار سایر گزینه‌ها، استفاده از رویدادها و اتفاقات با دامنه و برد گسترده در عرصه جهانی است که رویداد تبریز  2018 نیز نمونه بارزی از این رویدادها می تواند باشد. رویدادی که در صورت برخورداری از برنامه ای جامع، صحیح و کارشناسانه می تواند سکوی پرتاپی برای حرکت و پیشرفت گردشگری شهر تبریز محسوب شود. حرکتی که مد نظر سازمان OIC از انتخاب شهرهای کشورهای اسلامی به عنوان پایتختی کشورهای جهان اسلام می باشد.

رویداد تبریز  2018 در کنار سایر تاثیرات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی می تواند فصل آغازینی برای تاثیرات اقتصادی در شهر تبریز نیز باشد. تاثیرات اقتصادی که در وضع موجود شهر کاملا به آن احساس نیاز می شود. اغلب نگاه‌ها به رویداد تبریز  2018 عمدتا فرهنگی است در صورتی که چنانچه خواهان ورود گردشگران انبوه به شهر تبریز هستیم باید برنامه ای با رویکردی اقتصادی داشته باشیم.

داشتن رویکرد اقتصادی نیازمند حضور و مشارکت سرمایه گذار داخلی و خارجی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری است که برای رویداد تبریز  2018جذب سرمایه گذار بسیار پایین تر از حد انتظار است. انتخاب تبریز به عنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال 2018 یک فرصت خوب برای معرفی توان گردشگری شهر تبریز در همه ابعاد باشد ولی از طرفی باید مواظب این نکته باشیم که این فرصت را به یک تهدید برای گردشگری شهر تبدیل نکنیم. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم تاثیرات رویداد 2018 برای شهر تبریز در سال‌های آتی، تداوم خواهد داشت پس بهتر است تمام تلاش خود را در راستای ایجاد تاثیرات مثبت از این رویداد برای شهر تبریز و توسعه گردشگری آن بکنیم.

 

به نظر شما آیا ما خواهیم توانست میزبانی شایسته برای این رویداد مهم باشیم؟

تبریز می‌تواند، از فرصت‌های اقتصادی، گردشگری، ترانزیتی و تبلیغی این انتخاب بهره‌های شایسته‌ای ببرد. تبریز مهم‌ترین کانون جمعیتی شمال غرب و غرب کشور محسوب می‌شود و قابلیت بسیاری برای رقابت فرهنگی و رشد اجتماعی در قیاس با شهرهایی مانند باکو، آنکارا، استانبول ترکیه و ... دارد. تبریز اهمیت تاریخی، سیاسی و فرهنگی قابل توجهی برای ایران دارد و از کانون‌های تمدنی کشورمان محسوب می‌شود. این شهر در حال حاضر مرکز ثقل فعالیتهای اقتصادی منطقه شمال غرب ایران است. مرکزیت مطلوب جغرافیایی و موقعیت مناسبت ارتباطی و مبادلاتی در کنار تداوم سابقه شهرنشینی و صنعت‌گری از علل اصلی حفظ موقعیت برتر تبریز به شمار می روند. همچنین به دلیل همسایگی با ترکیه و آذربایجان که دارای تاریخ و فرهنگ مشترکی با ایران هستند، تبریز قابلیت مبادله فرهنگی و سیاسی با این دو کشور را دارد.انتخاب شهر تبریز ابتکاری برای توسعه گردشگری بوده و نقش مهمی در توسعه پایدار کشورهای عضو و بهبود وضع معیشتی شهروندان آن ایفا می‌کند. چنانکه این عنوان می‌تواند فواید عظیم اجتماعی و اقتصادی برای شهر انتخاب‌شده در طول ایام پایتختی و سال‌های بعدی داشته باشد و فرصتی استثنایی برای تصحیح و معرفی چهره خود در سطح بین‌المللی در راستای توسعه گردشگری بیافریند.

 

در راستای دستیابی به اهداف این رویداد چه اقداماتی باید انجام دهیم؟

تعداد گردشگران جذب‌شده یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت در پیاده‌سازی سیاست‌های گردشگری بوده و تعداد گردشگران بر میزان درآمد ارزی ناشی از گردشگری به‌عنوان دیگر معیار مهم موفقیت در سیاست‌گذاری گردشگری، تأثیرگذار است؛ بنابراین شبکه‌های اجتماعی ؛ تلویزیون، رادیو، روزنامه‌ها، مجلات و فضای مجازی از پتانسیل قابل‌توجهی در تعیین موفقیت و یا شکست سیاست‌های گردشگری برخوردار هستند. گردشگری یك پدیده اجتماعی است و اساساً هر پدیده اجتماعی، خواه مثبت و مفید و یا منفی و مضر، برای بروز و ظهورخود در جامعه، نیاز به بستری مناسب و كافی دارد. رسانه‌ها قادرند با برنامه‌ریزی‌های دقیق و کنترل‌شده، اندیشه‌های مردم یك جامعه را شكل دهند و رفتار آنان را به‌صورت دلخواه سمت‌وسو بخشند و دیدگاه موردنظر خود را گسترش دهند. رسانه‌ها در جهان امروز با اشكال مدرن و مخاطب پسند خود بزرگ‌ترین و مؤثرترین ابزار تولید محتوا و مفاهیم، تناسبات اجتماعی و به‌طورکلی پیام‌رسانان فرهنگ در جوامع هستند. تصویرسازی، نیازسنجی، ترغیب، اقناع، آگاه‌سازی، ارتباطات مؤثر و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در حوزه رسانه‌ای است كه بسیاری از كشورها را در زمره برترین مقاصد جذب توریست در جهان قرار داده است. بدیهی است كه ایران و به‌تبع آن شهر تبریز، ازنظر جاذبه‌های گردشگری، میراث تاریخی و فرهنگی و اکو توریسم داشته‌های فراوانی دارند و باکمی تلاش می‌توان صنعت گردشگری در ایران را تا حد قابل‌توجهی گسترش داد. عده‌ای بر این باورند که گردشگران منتظر سال 2018 هستند که با شروع سال میلادی چمدان‌های خود را بسته و عازم شهر تبریز شوند، حتی برخی برای این اتفاق آمار و ارقام هم پیش‌بینی می‌کنند. غافل از اینکه رویداد تبریز 2018 یک فرصتی استثنائی برای معرفی و تبلیغ شهر تبریز به جهانیان است؛ که اگر درست عمل شود می‌توان انتظار ورود گردشگران را نیز داشت.

گردشگری، صنعتی مبتنی بر تبلیغات است. هیچ عقل سلیمی قبول نمی‌کند که تبریز بدون داشتن تبلیغی مناسب و موثر در این عرصه، بتواند با غول‌ها و مراکز عمده گردشگری ملی و فراملی رقابت کند. عدم توجه به کارکرد صحیح تبلیغات و بهره‌برداری از فرصت‌های تبلیغاتی باعث گردیده است که صنعت گردشگری تبریز، همچنان اتفاقی بی‌برنامه و بدون شناسنامه باشد. توجه به امر تبلیغات در صنعت گردشگری، همان دعوت‌نامه‌ای است که می تواند گردشگران را به حضور در تبریز در سال 2018 و سال‌های بعدی ترغیب کند.

 

با توجه به اینکه از سوی شهرداری تبریز « هر شهروند، یک میزبان » شعاری برای رویداد تبریز 2018 انتخاب شده، نقش مردم در تحقق و عملیاتی کردن این شعار چیست؟

گردشگران می‌توانند بهترین سفیران تبلیغاتی باشند؛ درحالی‌که مثبت و یا منفی بودن این تبلیغات، به رفتار جامعه میزبان بستگی دارد. تمامی کسانی که به نحوی با گردشگر ارتباط دارند، باید آموزش ببینند و میزان آموزش به نوع ارتباط بستگی دارد. عدم آموزش کافی در چگونگی رفتار با یک گردشگر، نه‌تنها سبب نارضایتی گردشگر و از بین بردن فرصت‌های بعدی برای حضور وی در جامعه میزبان می‌شود، بلکه شکل‌گیری تصویری منفی و ناخوشایند در ذهن وی به دنبال خواهد داشت.

نمونه بارز برای این امر، گردشگری سلامت شهر تبریز در سال‌های اخیر است که به دلیل مدیریت ضعیف و داشتن برخورد غیرحرفه ای و نامناسب با گردشگران سلامت، فرصت مناسبی که برای توسعه گردشگری در شهر تبریز به وجود آمده بود، از دست رفت. فرصتی که در حد منطقه و بیشتر در حد کشور آذربایجان بود. ولی رویداد تبریز 2018 ابعادی بین‌المللی دارد که اتفاقات این رویداد، چه مثبت و چه منفی، تأثیراتی بین‌المللی خواهد داشت. ارگان‌ها و سازمان‌های گردشگری و مردم عادی، دو گروه از عناصری هستند که گردشگران در شهر تبریز با آن‌ها سروکار دارند.

استفاده از راهنمای تور تعلیم نیافته، می‌تواند لطمه‌های جبران‌ناپذیری بر گردشگری مقصد وارد کند، چرا که راهنمای گردشگری به‌عنوان پل ارتباطی میان فرهنگ‌ها است. در عرصه تور گردانی، با آموزش تخصصی راهنمایان و نظارت دقیق بر تورها می‌توان مشکلات مربوط را حل کرد. گردشگر در طول سفر خود تنها با راهنمای تور سر و کار ندارد بلکه از لحظه ی ورود به فرودگاه و روبرو شدن با کنترل کننده ی روادید تا لحظه ی خروج با افراد مسئول و مردمان عادی نیز روبرو می شود. مسئولان فرودگاه، راهنمای تور، راننده ی وسایل نقلیه، راهنمای دفاتر اطلاع‌رسانی، راهنمای محلی، راهنمای موزه، مدیر تور، مهماندار قطار و هواپیما، فروشندگان و مردم عادی از جمله افرادی هستند که یک گردشگر در مدت حضور خود در کشور میزبان، با آنها رو به رو می‌شود. در این صورت رفتار تمامی این افراد نقش تعیین کننده یی در میزان رضایت گردشگر دارد. هر یک از افرادی که گردشگر در مسیر سفر خود با آنها روبرو می شود، به عنوان نماینده «فرهنگ ایرانی» هستند. از طرفی دیگر، مردم شهر تبریز میهمان‌نواز شناخته‌شده‌اند اما بااین‌وجود، کاستی‌هایی وجود دارد که برطرف کردن آن‌ها ابتدا نیازمند شناسایی است.

شایسته است هر یک از ما، به‌عنوان نماینده فرهنگ ایرانی، با برخورد صحیح با گردشگران، از ترویج تبلیغات منفی علیه کشورمان جلوگیری کنیم و راه را برای توسعه‌ی گردشگری هموارسازیم.

 

سنت مهمان نوازی از جمله رسومی است که در بین ما ایرانیان رواج دارد و برخی از شهرها از این سنت در جهت جذب گردشگر استفاده می کنند و از آن تعبیر به صنعت مهمان نوازی شده، آیا ما هم می توانیم از این سنت کهن در راستای جذب گردشگر در رویداد تبریز 2018 استفاده کنیم؟

فرهنگ گردشگر‌پذیری مهم‌ترین نقش را در توسعه صنعت گردشگری کسانی دارند که میزبانی و پذیرایی گردشگران را به عهده دارند. با این که همه مردم ایران مهمان‌نواز هستند، اما این مهمان‌نوازی در هر منطقه با توجه به اقلیم و شرایط موجود آن تفاوت دارد، مردم آذربایجان و بویژه شهر تبریز دارای پیشینه‌ای مثال زدنی در امر مهمان نوازی هستند. خصوصا این که این میزبانی همراه با عزت و احترام و فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی است. این یک عنصر بسیار متفاوت برای گردشگران خارجی است، که خود می‌تواند عنصری برای جذب گردشگر باشد.

از طرفی آذربایجان شرقی از نظر امنیت یکی از امن ترین بخش‌های ایران اسلامی محسوب می شود که این به عوامل متعددی از جمله فرهنگ و رفتار مردم میزبان بر می گردد. با توجه به گردشگرپذیر بودن شهر تبریز، بسیاری مردم این شهر را آماده استقبال از رویداد تبریز 2018 می دانند. مهم ترین شاخصه برای چنین شهرهایی، فرهنگ گردشگرپذیری و نوع برخورد با توریست‌ها و راهنمایی آنهاست. از طرفی، تبلیغات انجام شده از سوی مدیریت شهری، فضای لازم را مهیا کرده و تکاپوی کافی را میان شهروندان به وجود آورده است. از عنوان شهر نمونه گردشگری جهان اسلام مشخص است که این انتخاب بر اساس فاکتورهای مذهبی، تاریخی، فرهنگی صورت گرفته است. طبیعتا گردشگران ورودی نیز همین معیارها را در نظر خواهند گرفت. از طرفی، تاریخ و تمدن تبریز مثال زدنی است و چنین معیارهایی در این شهر وجود دارد و اساسا دلیل انتخاب آن به عنوان شهر نمونه گردشگری نیز همین مسئله است.

ارسال نظر