دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۳۲
کد خبر47334

گزارش اختصاصی شهریار؛
سرویس‌‌های بهداشتی؛ مقوله کمتر توجه شده‌ی توسعه شهری/ اقدامات شهرداری تبریز برای ارتقای سلامت و رفاه شهروندان

1841.jpg

شهریارنیوز: مهدیه فرج زاده/ گلاب به روتون، وقتی حرف از سرویس بهداشتی عمومی پیش می‌آید چه تصوری در ذهن‌مان شکل می‌گیرد؟ سابقا بیشتر توالت‌های تاریک با درهای خراب و شلنگ آبی که روی زمین کف دستشویی خیس افتاده و آخر سر نفری که میز کوچکی برای خودش دست و پا کرده و تا پول نگیرد حق خروج نداریم! پولی که به نظر خیلی‌ها پول زور می آید در ذهنمان تداعی می شد. آیا همچنان در این ذهنیتیم؟

به گزارش شهریار، تاریخچه ساخت سرویس بهداشتی در کشور ایران نشان می دهد که روند تقریبا یک نواختی را تا به اکنون در ساخت توالت پشت سر گذاشته ایم. در ساخت خانه های قدیمی که اتفاقا در متراژ های بالا و شامل حیاط بزرگ و اتاق های زیاد بود که مشکل نورگیری و جا هم نداشت همیشه سرویس‌های بهداشتی‌مان را در کورترین نکته حیاط ساخته‌ایم تا جایی که خیلی وقت ها در شب های سرد زمستان و ترسناک تابستان، نصف شب قید رفتن به توالت را زده ایم و در عوض تا صبح انواع دردهای گوارشی را تحمل کرده ایم.

 خلاصه با یادآوری این نقل که هر وقت ما را می‌خواستند بترسانند وعده زندانی شدن در داخل دستشویی را می شنیدیم؛ کاملا گویا اوضاع توالت های آن زمان است که مخوف ترین جای خانه ها بود.

ما همچنان این روند را تا به امروز ادامه داده ایم با این تفاوت که از آن متراژ و نورگیرها خبری نیست و همچنان ما قناسی خانه کوچکمان را با یک توالت کج و کوله جفت و جور می‌کنیم و به کیفیت آن اهمیتی نمی‌دهیم.

از مقوله سرویس های بهداشتی خانه هایمان که بگذریم و در مجال بزرگ تر به سرویس های بهداشتی شهرمان نگاهی بیاندازیم چندان نیازی برای تحقیق و بررسی وضعیت سرویس ها نیست چون اکثرا گذرمان کمابیش به این مکان افتاده است.

تا چندین سال پیش وضعیت به همین منوال بود که در تمامی شهرهای کشورمان، عموما نه تنها سرويس بهداشتي به اندازه کافي وجود نداشت، بلکه همان اندک میزان موجود نيز چنان وضعيت خوشایندی نداشتند و این موضوع باعث می شد شهروندان چنانچه اکثر مواقع در عين نيازمندي به سرويس‌هاي بهداشتي، قید استفاده از آن را بزنند تا به مقصد برسند.

امروزه یکی از شاخصه های اصلی شهرهای مدرن و توسعه یافته، سطح رفاه شهروندانی است که در آنجا سکوت دارند. سطح رفاه شاخص های متعددی دارد که شامل تمام ابعاد رفاهی و سلامتی می شود. توزیع متناسب و خوب امکانات رفاهی از حمل و نقل عمومی گرفته تا سرانه فضای سبز، امکانات پزشکی، سرویس دهی به موقع در خصوص جمع آوری زباله های شهری و بسیاری از مسایل ریز و درشتی را شامل می شودکه جزو شاخصه های اصلی شهرهای توسعه یافته است.

سرویس های بهداشتی شهری از جمله مبحث مهمی است که در این مقوله مطرح است. اهمیت بهداشت عمومی و دقت در حفظ سلامت جامعه، از شاخص‌های رفاه و پیشرفت هر مجموعه شهری محسوب می‌شود. زمانی‌که در یک شهر، بهداشت عمومی به‌واسطه نبود خدمات رفاهی ضروری نظیر سرویس‌های بهداشتی، با مسئله و چالش روبه‌رو می‌‌شود، آسیب‌هایی گریبانگیر جامعه خواهد شد که درصورت تداوم، تأثیرات نامطلوبی فرهنگی، گردشگری سرمایه گذاری و ... برجا می‌گذارد.

نظریه پنجره شکسته را کمابیش همگی شنیده ایم و مطمنا از نزدیک درک کرده ایم. این نظریه هر چند اکثر مواقع در حوزه علم جرم  شناسی کاربرد دارد ولی در مسایل جامعه شناختی نیز به آن پرداخت می شود. کثیفی و ناامن و شکسته بودن در و پنجره های اماکن شهری که در اینجا منظورمان سرویسهای بهداشتی خود به خود می تواند عامل جرم را افزایش دهد و بزه کار را مطمن سازد که نظارتی در این محل نیست. کارشناسان معتقدند که سرویس‌های بهداشتی از نقاط خطرخیز و ناایمن جامعه محسوب می‌‌شوند.

گذری به تاریخ نشان می دهد نخستین بار سرویس‌های بهداشتی سال 1850 میلادی یعنی سال 1229 شمسی در لندن و با توجه به افزایش جمعیت این شهر ساخته شد و در ایران هم اگر چه از سال های دور، ساخت سرویس های بهداشتی در مکان های عمومی مثل پارک ها رایج بوده اما از اوایل دهه 80 ساخت و توسعه این اماکن به شکل جدی تر در دستور کارشهرداری ها قرار گرفت.

جا‌گیری نامناسب، عدم‌رعایت مسائل بهداشتی در تاسیس و نگهداری، نورگیری نامناسب، غیرقابل استفاده‌بودن برخی از سرویس‌ها خصوصا مواردی که در قسمت‌های خلوت شهر بود و نهایتا نارضایتی مردم از این وضعیت  باعث شد تا مسوولین شهری در احداث سرویس های بهداشتی جدید، تجدید نظر کنند تا رضایت مندی شهروندان را جلب کنند.

امروزه پروژه های احداث سرویس بهداشتی جزء پروژه های مهم شهری است که شهرداری ها به آن اولویت خاصی می دهند و در احداث آن حساسیت ویژه ای دارند.

 

نگاه کلی بر وضعیت سرویس های بهداشتی سطح شهر تبریز

مجموعه شهرداری تبریز از چندین سال قبل تا به اکنون نسبت به جاگذاری و تأمین بهداشت سرویس‌های بهداشتی بی‌تفاوت نبوده و این مسأله را در دستور کار خود قرار داده است هر چند این تعداد هنوز جوابگوی جمعیت نیست و همچنان ساخت سرویس های بهداشتی به طور میانگین سالانه در برنامه کاری تمام مناطق دهگانه شهرداری تبریز قرار دارد. 

چندین سال است که تعداد سرویس‌های بهداشتی عمومی در سطح شهر به‌صورت تصاعدی افزایش یافته است و در مجموعه می توان گفت بیش از184  باب تا پایان سال 96 در سطح شهر تبریز فعال بودند.

احداث 16باب سرویس بهداشتی از آغاز سال 97 نیز در برنامه کاری مناطق دهگانه قرار دارد که تا پایان سال جاری به بهره برداری می رسد.

از این رو، تعداد سرویس های بهداشتی موجود در سطح منطقه یک 14 باب ( پارک های پروین، نهالستان، ولیعصر فاز یک، ولیعصر فاز دو، نظامی ، آنالار و آتالار، مسافر ، قله، شمس فاز یک، شمس فاز 2، شمس فاز 3 و بلوار شهریار و چشم انداز سرویس های بهداشتی فعال سطح منطقه اند که در مجموع 47 چشمه زنانه و 43 چشمه مردانه را شامل می شود. سرویس بهداشتی 7 چشمه در محل پارک ولیعصر نیز در سال 97 در این منطقه احداث و تا پایان سال به بهره برداری می رسد.

در سطح منطقه 2  شهری تبریز تعداد 22 باب سرویس بهداشتی تا پایان سال 96 فعال بوده اند که شامل پارک عزیزآباد، فلکه دانشگاه، ابتدای شهرک زعفرانیه، پارک زعفرانیه، پارک ادب( خیابان دکتر حسابی)، پارک شهید پاشایی، پارک قازان، جاده ائل گولی جنب شرکت آتانا، خیابان دکتر حسابی، پارک رجایی شهر، پارک میرداماد، پارک بهاران، پارک صائب، جاده ائل گولی پایین تر از هتل پارس، کوی دادگستری خیابان نگین، پارک اباصالح، میدان بزرگ ائل گولی، زیر پل اتحاد ملی، پارک شمیم پایداری، پارک پرواز، پارک سوسنگرد و پارک فدک ولیعصر جنوبی می شود. یک باب سرویس بهداشتی نیز در آرامستان وادی رحمت و در مقابل غسالخانه مردان در قالب پروژه ای فرامنطقه ای با همکاری منطقه دو در سال 97 احداث شده است.

20 باب سرویس بهداشتی نیز تا پایان سال 96 در سطح حوزه منطقه سه فعال بودند که شامل پارک های ملاصدرا، استادان، تربیت معلم، منظریه، کوثر، مسافر، مشروطه، محمدآباد، زنگوله باغ، باغ امامی، اول ارتش، میدان منظریه، میدان حکیم نظامی، پشت قبرستان امامیه، پارک جنگلی اتوبان شهید کسایی، جاده سلامت، سرویس هنگ جنب انتظامی مشروطه، خیابان 17 شهریورقبل از تقاطع طالقانی، بازار روز، 17 شهریور بعد از تقاطع طالقانی می شود.

احداث 2 باب سرویس بهداشتی مردانه و زنانه شامل باغ امامی و پارک کوثر نیز در دستور کار سال 97 قرار دارد.

سرویس بهداشتی سطح حوزه 4 تبریز نیز شامل 26 باب در محل های پارک های قطران، امیرکبیر، پارک شادی، پارک بانوان بهار، بهار نو، پامچال، کوچه باغ، خیابان کارپیشه، 5 باب سرویس بهداشتی در روبه روی فرودگاه و محل پارک بزرگ، 4باب جنب شیر پاستوریزه، خیابان بهار کوی شهدا، خیابان شهید قره باغی جنب کشتارگاه، خیابان ستارخان جنب فرهنگسرای الغدیر، انتهای بلوار آذربایجان، ضلع شرقی میدان آذربایجان، ضلع شمالی اتوبان پاسداران، میدان آذربایجان، مسیر مهرانه رود تا منجم است.

احداث 5 باب سرویس بهداشتی نیز در محل های پارک حکیم نباتی، دانش، کاج، زمین ورزشی شهید تجلایی و فرهنگسرای الغدیر در برنامه کاری سال 97 منطقه 4 قرار دارد.

سرویس بهداشتی های پارک یاس، پارک صدف، پارک کمپ گردشگری مسیر جاده تهران، روستای کرکج، اتوبان پاسداران، پارک باغمیشه، بوستان توان، پارک رشدیه، پارک میخک، پارک صفا و پارک میثاق در 35 متری باغمیشه جنب مرکز خرید نیز 11 باب سرویس بهداشتی منطقه 5 تبریز را شامل می شود.

15 باب محوطه ایستگاه راه آهن، ضلع جنوب شرقی میدان راه آهن، داخل محوطه پارک حجاج، داخل محوطه پارک قوناقلار باغی، داخل محوطه سه راهی فرودگاه، پارک لاله جاده سنتو، فرهنگسرای رضوان، پارک شهرک امام (ره)، پارک شهرزاد مقدم، جاده سنتو تقاطع خیابان شهریار، پارک صنعت قراملک، میدان قدس قراملک، بازارچه امیرکبیر، روبه روی کمرگ و سایر ماهان نیز سرویس های بهداشتی سطح شهر تبریز در منطقه 6 است که مورد استفاده شهروندان قرار می گیرد.

سرویس بهداشتی منطقه 7 نیز شامل 21 باب تا پایان سال 96 است که واقع در پارک های کریمی مراغه ای، آخماقیه، صفا، مهر ولایت، ستارخان، نیلوفر، چشم انداز، شهدای لاله، نور، شقایق، بوستان قرآن، تلاش، فرهنگ، بانوی مهر، رسالت و پارک شهید صمدی، سه گوش سردرود، کانکس 35 متری لاله غربی، امتداد میدان امام حسین(ع)، CNG رسالت و خروجی لاله است و یک باب پارک کوهستان شهرک اندیشه و وادی رحمت  نیز جز پروژه های سال 97 است.

شهرداری منطقه 8تبریز نیز 39 باب سرویس بهداشتی را در در خود جای داده که 3 باب غیر فعال شامل خیابان شریعتی کوچه پاساژ، بازار صفی دالان حاج علی اکبر و تیمچه ملک است و تعداد 17 باب در داخل و محوطه بازار تبریز، یک باب بوستان خاقانی، خیابان خاقانی مسجد شهیدی، میداندانشسرا پارکینگ طبقاتی سهند، ارتش شمالی مسجد محمدتقی، چایکنار پل قاری، عمارت شهرداری تبریز، انتهای معبر تربیت، مسجد امام حسن(ع)، خیابان جمهوری پاساژ شمس، پاساژ مولانا، روبه روی پاساژ مولانا، کوچه میارمیار، خیابان فردوسی، پاساژ 29 بهمن، خیابان جمهوری گرجیلر، میدان نمازف خیابان محققی، ف چهار راه گجیل، باغ گلستان، پارک بانوان خانه سلامت و خیابان جمهوری روبه روی مسجد انگح است.

6 باب احداث سرویس یهداشتی شامل دالان حاج علی اکبر، سرای میرزا شفیع، چهارقبرها، تیمچه شعربافان، سرای شاهزاده کوچک و سرای حاج حسین جدید نیز در برنامه کاری سال 97 منطقه 8 قرار دارد.

5 باب سرویس بهداشتی نیز در سطح منطقه 9 فعال است که شامل پارک اقبال، پارک جلالی، پارک پروفسور هشترودی، پارک مسافر و پارک ائل باغی را شامل می شود.

نهایتا تعداد 11 باب نیز در سطح حوزه منطقه 10 فعال است که شامل پارک های مقبره الشعرا، قائم مقام، آزادگان، ارم، آبشار، میلاد، شقایق، انقلاب، سه راه توکلی، پاساژ فیروزه و کشمش چیلر را شامل می شود.

 

مشارکت بخش خصوصی و همکاری شهروندان کلید گمشده در احداث و نگهداری سرویس های بهداشتی

با نگاهی گذرا به مدیریت سرویس های بهداشتی در تبریز می توان گفت، حضور موثر بخش خصوصی برای مشارکت در ساخت و بهره‌برداری سرویس‌های بهداشتی پیشرفته و سالم در تبریز خالی است و این بخش می‌تواند با راه‌اندازی چنین سرویس‌هایی در رفع این کمبود که به‌طور جدی احساس می‌شود، همکاری کند.

البته در وضعیت نابسامان برخی سرویس بهداشتی ها مسائل فرهنگی در استفاده از سرویس‌های بهداشتی نیز مهم است. علی الخصوص باور حفظ بهداشت و سلامت محیط عمومی و مسئولیت افراد در حفظ و نگهداری امکانات موجود در این زمینه، در جامعه ما کمرنگ و به‌مراتب پایین‌تر از استانداردهای لازم است.

اینکه این باور در جامعه شکلی عمومی به‌خود بگیرد که تمام امکانات و خدمات عمومی که در سطح شهر وجود دارد از خود شهروندان و نتیجه همکاری و مشارکت مادی و معنوی آنان است، تأثیر گسترده‌ای بر کیفیت خدمات و کاهش هزینه‌های مرمت، نگهداری، نظافت و ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده خواهد داشت.

یکی از ارکان مهم توسعه گردشگری شهری نیز زیرساختهای بهداشتی شهری، همراه با مشارکت شهروندان است. اما تا وقتی برخی بر سر پرداخت 500تومان به خدمات‌دهندگان سرویس بهداشتی می‌جنگند، آن را پول زور می دانند، مشکل نظافت سرویسها هیچ وقت حل نخواهد شد. البته هرچند بیشتر سرویس‌های بهداشتی مراکز گردشگری به توالت‌های فرنگی مجهز نیست و گردشگر خارجی وقتی با توالت‌های ایرانی روبه‌رو می‌شود نمی‌داند باید دقیقاً چه‌ کند.

ارسال نظر